W skrócie
- Nie musisz mieć pewności, że to uzależnienie, aby porozmawiać ze specjalistą o tym, co Cię niepokoi.
- Ścieżka ma cztery etapy: sprawdź, zrozum, zrób pierwszy krok, utrzymaj zmianę - możesz zacząć od dowolnego.
- Konsultacja jest poufna, a terapia jest dostępna w gabinecie w Nowym Targu oraz online z każdego miejsca.
„Nie wiem, czy to już uzależnienie” - i to jest w porządku
Większość osób, które zgłaszają się do gabinetu, zaczyna od tego samego zdania: nie wiem, czy mam problem, czy po prostu przesadzam. Ta niepewność jest naturalna. Uzależnienia behawioralne rozwijają się powoli, a granica między nawykiem a utratą kontroli rzadko jest wyraźna.
Często towarzyszy temu ambiwalencja: część Ciebie chce przestać, a druga część broni czynności, bo daje ulgę, odcięcie od stresu albo poczucie, że coś się wreszcie dzieje. To nie jest słabość charakteru, tylko typowy etap zmiany. W terapii pracujemy z nim spokojnie, bez naciskania i bez oceniania.
Wstyd bywa największą przeszkodą. Wiele osób czeka miesiącami, bo boi się, że usłyszy pouczenie. W naszej pracy nie chodzi o to, by kogokolwiek zawstydzić, tylko o to, by zrozumieć, jak działa Twój wzorzec i co możesz z nim zrobić.
Przykład (sytuacja ilustracyjna, złożona z wielu historii): ktoś przez rok obiecuje sobie, że po wypłacie przestanie obstawiać mecze. Za każdym razem wytrzymuje kilka dni, potem „tylko sprawdza kursy”, a wieczór kończy się kolejnym zakładem. Taka osoba nie potrzebuje najpierw etykiety. Potrzebuje kogoś, kto pomoże jej zobaczyć powtarzający się schemat i zaplanować inny ruch w momencie, w którym zwykle przegrywa z impulsem.
Jeśli rozpoznajesz u siebie podobny rytm obietnic i powrotów, nie musisz rozstrzygać, jak to nazwać. Wystarczy, że zgodzisz się przyjrzeć temu z bliska. Poniższe kroki są ułożone w kolejności, ale możesz wejść w dowolnym miejscu.
Krok 1: sprawdź, co się dzieje
Zanim cokolwiek zdecydujesz, zbierz kilka faktów. Liczby i odpowiedzi czarno na białym często mówią więcej niż wewnętrzne przekonywanie się, że „wszystko jest pod kontrolą”.
- Test uzależnienia behawioralnego - kilka minut pytań o kontrolę, ukrywanie i skutki. To nie diagnoza, ale dobry punkt wyjścia do rozmowy.
- Kalkulator kosztów hazardu - pokazuje, ile pieniędzy realnie odpływa w skali miesiąca i roku.
- Kalkulator czasu przed ekranem - przelicza codzienne godziny na tygodnie życia w roku.
- Cykl uzależnienia - pomaga zobaczyć, w którym miejscu powtarzającego się koła jesteś najczęściej.
Zanim zrobisz test, zapisz na kartce jedno zdanie: „Najbardziej niepokoi mnie…”. Po teście wróć do tej kartki. Często to właśnie to zdanie, a nie wynik, okazuje się najlepszym początkiem rozmowy ze specjalistą.
Krok 2: zrozum swój problem
Kiedy rozumiesz mechanizm, łatwiej przestać obwiniać siebie i zacząć działać. Zacznij od ogólnego wyjaśnienia, czym są uzależnienia behawioralne - jak nagroda, napięcie i ulga tworzą błędne koło. Potem przejdź do strony, która najlepiej opisuje Twoją sytuację.
Masz do wyboru strony o hazardzie, grach i internecie, telefonie i mediach społecznościowych, kompulsywnych zachowaniach seksualnych, zakupach oraz pracy. Jeśli Twoim tematem jest ekran, zajrzyj na stronę o uzależnieniu od internetu i gier. Jeśli zakłady i kasyna online - na stronę o uzależnieniu od hazardu. Pojęcia, które brzmią obco, znajdziesz w słowniku.
Na każdej stronie tematycznej znajdziesz to samo uporządkowanie: jak problem się rozwija, po czym poznać, że zaczyna rządzić codziennością, co możesz zrobić sam i jak wygląda praca w terapii. Czytaj w swoim tempie. Jeśli coś Cię poruszy albo zaniepokoi, zanotuj to - przyda się na konsultacji.
Zwróć uwagę nie tylko na samą czynność, ale też na to, co dzieje się tuż przed nią. Zmęczenie, samotność, kłótnia, nuda czy presja w pracy to częste wyzwalacze. Zrozumienie, czemu służy dana czynność, bywa pierwszym krokiem do znalezienia innego sposobu radzenia sobie.
Krok 3: zrób pierwszy krok w stronę pomocy
Pierwszy kontakt nie zobowiązuje Cię do terapii. To rozmowa, po której wiesz więcej i sam decydujesz, co dalej. Na stronie jak wygląda terapia opisujemy, co dzieje się na konsultacji, jak powstaje plan i ile czasu zwykle zajmuje praca.
Jeśli mieszkasz daleko, pracujesz zmianowo albo po prostu łatwiej Ci mówić z własnego pokoju, wybierz terapię online. Prowadzimy ją dla osób z całej Polski i dla Polaków mieszkających za granicą.
Co powiedzieć, gdy dzwonisz lub piszesz?
Nie musisz przygotowywać przemowy. Wystarczy jedno zdanie, np. „Chciałbym umówić konsultację, bo od jakiegoś czasu nie radzę sobie z graniem”. Zapytamy o dogodny termin i formę spotkania, a szczegóły omówimy już na konsultacji. Dane do zapisu znajdziesz na stronie kontakt.
Na pierwszym spotkaniu zwykle rozmawiamy o kilku sprawach:
- co skłoniło Cię do szukania pomocy właśnie teraz,
- jak wygląda typowy dzień i w jakich sytuacjach pojawia się czynność,
- jakie są skutki - finansowe, zdrowotne, w relacjach i w pracy,
- czego oczekujesz od terapii i jaki cel jest dla Ciebie realny.
Po konsultacji proponujemy plan dopasowany do Twojej sytuacji. Podstawą jest psychoterapia, a metody wspierające, takie jak biofeedback czy neurofeedback, rozważamy wyłącznie jako uzupełnienie i po kwalifikacji.
Krok 4: utrzymaj zmianę na co dzień
Zmiana nie dzieje się wyłącznie w gabinecie. Najwięcej pracy odbywa się między spotkaniami, w zwykły wtorek wieczorem, gdy wraca znajome napięcie. Dlatego przygotowaliśmy materiały, z których możesz korzystać samodzielnie.
- Gdy przychodzi silny impuls, skorzystaj z ćwiczenia fala głodu - przeprowadzi Cię przez kilkanaście minut, w których napięcie zwykle narasta, a potem opada.
- Przygotuj własny plan zapobiegania nawrotom: sytuacje ryzyka, sygnały ostrzegawcze i osoby, do których możesz zadzwonić.
- Zapisuj postępy w liczniku zdrowienia - widoczne dni bez czynności wzmacniają motywację.
- Jeśli zdarzy się wpadka, nie zaczynaj od zera w myślach. Wróć do planu i porozmawiaj o tym na najbliższym spotkaniu.
Dyskrecja i bezpieczeństwo
Wszystko, co mówisz w gabinecie, objęte jest tajemnicą zawodową. Nikt nie dowie się o Twojej wizycie od nas - ani pracodawca, ani rodzina. Możesz też sam zdecydować, czy i kiedy włączyć bliskich w proces zmiany.
Jeśli obawiasz się, że ktoś zobaczy Twoją wiadomość albo usłyszy rozmowę, powiedz o tym przy zapisie. Ustalimy wygodną formę kontaktu, a spotkanie online możesz odbyć z miejsca, w którym czujesz się swobodnie.
Jeśli czujesz, że sytuacja Cię przerasta, długi rosną szybciej, niż jesteś w stanie myśleć, albo pojawiają się myśli o odebraniu sobie życia, nie czekaj na termin konsultacji. Zadzwoń pod 112, 116 123 (telefon zaufania dla dorosłych) lub 800 70 2222 (Centrum Wsparcia, całodobowo). Telefon zaufania dla osób z uzależnieniami behawioralnymi i ich bliskich, 801 889 880, działa codziennie w godzinach 17:00-22:00.
Pytania i odpowiedzi
Czy muszę od razu zdecydować się na całą terapię?
Nie. Pierwsza konsultacja służy temu, by zrozumieć Twoją sytuację i omówić możliwe kierunki. Po niej sam decydujesz, czy chcesz kontynuować i w jakiej formie.
Co jeśli wynik testu wyszedł niski, a i tak czuję, że coś jest nie tak?
Test jest tylko orientacyjny i nie zastępuje rozmowy. Jeśli coś Cię niepokoi, to wystarczający powód, by porozmawiać ze specjalistą, niezależnie od wyniku.
Czy terapia online jest tak samo skuteczna jak spotkania w gabinecie?
W praktyce klinicznej obserwujemy, że dla wielu osób praca online przynosi porównywalne efekty, zwłaszcza w psychoterapii poznawczo-behawioralnej. Ważne, by mieć spokojne miejsce i stały rytm spotkań. Formę dobieramy wspólnie podczas konsultacji.
Czy mogę przyjść, jeśli mój problem nie pasuje do żadnej z kategorii?
Tak. Zachowania kompulsywne bywają różne i nie zawsze mieszczą się w jednej nazwie. Opisz po prostu, co się dzieje, a wspólnie ustalimy, czy i jak możemy pomóc.