Czym jest zakupoholizm?
Zakupoholizm, czyli kompulsywne kupowanie, to powtarzające się, trudne do opanowania impulsy do robienia zakupów, które przynoszą chwilową ulgę lub ekscytację, a potem poczucie winy, wstyd i problemy finansowe. Nie ma odrębnego kodu w ICD-11 - w literaturze naukowej proponuje się ujmowanie go jako innego określonego zaburzenia kontroli impulsów. Niezależnie od nazwy, cierpienie i konsekwencje są realne.
Zakupy online, płatności jednym kliknięciem, odroczone płatności i promocje „tylko dziś” sprawiają, że problem narasta szybciej i łatwiej go ukryć.
Typowe objawy
- Kupowanie rzeczy niepotrzebnych, często nierozpakowanych lub zwracanych.
- Zakupy jako sposób na smutek, stres, samotność lub złość.
- Ukrywanie paczek, wyciągów i rachunków przed bliskimi.
- Narastające zadłużenie, karty kredytowe, raty i odroczone płatności.
- Krótka euforia przy zakupie, a potem wyrzuty sumienia.
Terapia zakupoholizmu
Zrozumienie funkcji zakupów
Zakupy często pełnią funkcję regulacji emocji albo podnoszenia poczucia własnej wartości. W terapii szukamy, czego naprawdę potrzebujesz w chwili impulsu, i budujemy inne sposoby zaspokajania tych potrzeb.
Praktyczne narzędzia
Wprowadzamy reguły opóźnienia decyzji zakupowej, wypisanie się z newsletterów, usunięcie zapisanych kart, budżet i - na pewien czas - wsparcie zaufanej osoby w kontroli finansów.
Praca z przyczynami
Kompulsywne kupowanie często współwystępuje z depresją, lękiem lub ADHD. Uwzględniamy to w planie leczenia, a w razie potrzeby proponujemy metody wspierające regulację napięcia.