Czym jest uzależnienie od hazardu?
Uzależnienie od hazardu, w klasyfikacji ICD-11 nazywane zaburzeniem hazardowym (kod 6C50), to utrwalony wzorzec grania, nad którym człowiek traci kontrolę. Dotyczy zarówno gry stacjonarnej (automaty, kasyna, zakłady w punktach), jak i hazardu online: zakładów bukmacherskich w aplikacjach, kasyn internetowych, gier karcianych na pieniądze, a coraz częściej także spekulacji przypominających hazard.
Hazard działa na układ nagrody szczególnie silnie, ponieważ wygrane są nieprzewidywalne. Mózg najmocniej reaguje właśnie na niepewną nagrodę, dlatego „prawie wygrana” czy seria małych wygranych potrafi podtrzymywać granie mimo rosnących strat.
Objawy uzależnienia od hazardu
- Granie dłużej i za większe kwoty, niż się planowało.
- Odgrywanie się - powrót do gry, żeby odzyskać przegrane pieniądze.
- Ukrywanie skali grania i długów przed rodziną, pożyczki, chwilówki, sprzedawanie rzeczy.
- Myśli krążące wokół gry, typowanie, analizowanie kursów nawet w pracy czy przy rodzinie.
- Rozdrażnienie i niepokój przy próbie ograniczenia lub przerwy.
- Granie jako ucieczka od stresu, smutku, poczucia winy albo nudy.
Pułapka odgrywania się i długi
Najbardziej niszczącym mechanizmem jest odgrywanie się. Każda przegrana zwiększa presję, by „jeszcze raz spróbować i wyjść na zero”. W efekcie długi narastają szybciej niż możliwość ich spłaty, a wstyd sprawia, że osoba grająca coraz bardziej się izoluje. Dlatego terapia hazardu obejmuje także uporządkowanie finansów: plan spłaty, ograniczenie dostępu do pieniędzy na czas leczenia i - jeśli bank je oferuje - blokady transakcji hazardowych.
Jak wygląda terapia hazardu w naszym gabinecie?
1. Diagnoza i plan bezpieczeństwa
Zaczynamy od oceny nasilenia problemu, sytuacji finansowej i ryzyka kryzysu. Ustalamy pierwsze praktyczne kroki: odinstalowanie aplikacji, blokady stron, zaufaną osobę do pomocy przy finansach.
2. Psychoterapia
Pracujemy metodami poznawczo-behawioralnymi nad zniekształceniami myślenia typowymi dla hazardu, takimi jak iluzja kontroli, przekonanie o „passie” czy błąd hazardzisty. Uczymy rozpoznawać wyzwalacze i radzić sobie z głodem gry. Sięgamy też do przyczyn: lęku, depresji, samotności, impulsywności.
3. Metody wspierające
U części pacjentów proponujemy 4-punktowe QEEG, biofeedback lub tDCS. Te metody mogą wspierać regulację napięcia i kontrolę impulsów, ale zawsze są dodatkiem do psychoterapii, a nie jej zastępstwem.
4. Zapobieganie nawrotom i rodzina
Przygotowujemy plan na sytuacje wysokiego ryzyka (wypłata, mecz, kłótnia, samotny wieczór). Jeśli pacjent wyraża zgodę, zapraszamy bliskich na wspólne spotkanie - odbudowa zaufania jest często równie ważna jak samo zaprzestanie grania. Osoby, które doświadczyły nawrotu, mogą skorzystać też z pomocy poradni Nawroty.pl.
Dla bliskich: jeśli to Twój partner, syn czy ojciec gra, a Ty spłacasz jego długi - możesz zgłosić się sam lub sama. Zobacz pomoc dla bliskich osób uzależnionych.